(N/A) બધા જ પ્રાણીઓનું ચેતાતંત્ર અત્યંત વિશિષ્ટ કોષોનું બનેલું હોય છે,જેને ચેતાકોષો (neurons) કહેવામાં આવે છે.
તે વિવિધ પ્રકારના ઉત્તેજનાઓને ગ્રહણ,વહન અને ઓળખી શકે છે.
નિમ્ન કક્ષાના અપૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓમાં,ચેતાકીય આયોજન ખૂબ જ સરળ હોય છે.
ઉદાહરણ તરીકે: $Hydra$ માં,તે ચેતાકોષોનું એક જાળું ધરાવે છે. કીટકોમાં,ચેતાતંત્ર વધુ સારી રીતે આયોજિત હોય છે,જેમાં મગજની સાથે સંખ્યાબંધ ચેતાકંદો (ganglia) અને ચેતા પેશીઓ હાજર હોય છે.
પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓમાં વધુ વિકસિત ચેતાતંત્ર જોવા મળે છે.
ઉચ્ચ કક્ષાના સજીવોમાં ચેતાતંત્ર ત્રણ મૂળભૂત કાર્યો કરે છે:
$(i)$ તે બાહ્ય અને આંતરિક પર્યાવરણમાંથી સંવેદનાત્મક આવેગો મેળવે છે અને તેને મગજ સુધી મોકલે છે.
$(ii)$ મગજ ઉત્તેજનાના પ્રકારનું વિશ્લેષણ કરે છે.
$(iii)$ ઉત્તેજના મુજબની પ્રતિક્રિયાઓ ચેતા આવેગોના સ્વરૂપમાં શરીરના વિવિધ ભાગો અથવા કોષો સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે.